• Tomasz Gruza

Na czym w praktyce polega pokrzywdzenie frankowiczów?

Mimo faktu, że frankowicze walkę z bankami prowadzą już wiele lat to nadal trafiają się klienci, którzy przychodzą do mojej kancelarii kompletnie nie wiedząc o co tak naprawdę chodzi z pokrzywdzeniem klientów przez banki przy kredytach frankowych, albo mając chaos w głowie od nadmiaru często błędnych informacji wyczytanych w Internecie. Z tego powodu w niniejszym artykule postaram się wyjaśnić na czym w praktyce ten mechanizm polega. W celu zobrazowania problemu można posłużyć się następującym przykładem:





Przypuśćmy, że w dniu 3 lipca 2016 r. uruchomiony został kredyt w kwocie 300 000,00 PLN, waloryzowany (indeksowany) kursem franka szwajcarskiego, oprocentowany, dla uproszczenia, według stałego oprocentowania w wysokości 4% i spłacany, również dla uproszczenia przykładu, w 12 ratach równych. Dla uproszczenia przykładu przyjmujemy również, że kursy walut nie ulegają zmianie na przestrzeni okresu kredytowania. Przyjmijmy, że kurs kupna CHF wynosił 2,7 PLN, kurs sprzedaży zaś 3,1 PLN, zaś kurs średni NBP 2,9 PLN. Umowa kredytu przewiduje przeliczenie kwoty kredytu z PLN na CHF po kursie kupna waluty, natomiast rat kapitałowo-odsetkowych z CHF na PLN po kursie sprzedaży waluty. W wyniku przeliczenia kwoty kredytu na walutę obcą zgodnie z postanowieniami umowy zobowiązanie (saldo) kredytobiorcy wynosi 111.111,11 CHF. natomiast pierwsza miesięczna rata odsetkowa 370,370 CHF zaś kapitałowa 9.090,73 CHE. Łączna rata kapitałowo odsetkowa w całym okresie kredytowania wynosiłaby 9.461,10 CHE, co stanowiłoby równowartość 29.329,41 PLN. Całkowita kwota kredytu do zapłaty wynosiłaby 351.952,94 PLN.Tymczasem, gdyby stosować jednolity kurs dla przeliczania zarówno kapitału kredytu, jak też poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych (np. średni kurs waluty, czyli w tym przypadku 2,9 PLN), w tym samym przykładzie saldo kredytu w walucie obcej wynosiłoby 103.448,276 CHF, natomiast miesięczna rata kapitałowo, odsetkowa 8.808,61 CHF, nie zaś 9.461,10 CHF. Po przeliczeniu kwoty raty z CHF na PLN, kredytobiorca byłby zobowiązany do spłaty raty kapitałowo - odsetkowej w wysokości 25.544,97 PLN. Wysokość każdorazowej raty kapitałowo-odsetkowej jest więc niższa w porównaniu z ratą wyliczoną zgodnie z (hipotetyczną) umową (która wynosi 29 329,41 PLN) ponieważ zastosowano jednolity kurs wymiany walut (co nie oznacza, że nie może on być zmienny w czasie). Należy dodać, że z zasad matematyki wynika, że niezależnie od tego, czy w takim przypadku przyjęlibyśmy kurs kupna, kurs sprzedaży, czy też kurs średni rata kapitałowo-odsetkowa wynosiłaby zawsze 25.544,97 PLN (choć równowartość w CHF byłaby różna w zależności od przyjętego kursu) i uległaby zmianie dopiero w przypadku rzeczywistej zmiany tego kursu w czasie.


Powyższy przykład pokazuje, że przyjęta przez Bank konstrukcja przeliczania kapitału kredytu oraz każdorazowej raty powoduje, iż kredytobiorca obowiązany jest do zapłaty wyższych rat kapitałowo -odsetkowych, mimo założenia, że kurs waluty - rzekomo będący przyjętym przez strony miernikiem wartości i podstawą waloryzacji świadczenia w ogóle nie uległ zmianie na przestrzeni wykonywania umowy i spłaty kredytu, Tymczasem, przyjęcie jednolitego miernika wartości (kursu waluty) pokazuje, że w przypadku w którym nie ulega on zmianie na przestrzeni okresu wykonywania umowy, kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu takich samych kwot tytułem kapitału i odsetek, niezależnie od tego, jaką wartość przyjmuje owy miernik wartości w chwili zawarcia umowy. Powyższe dowodzi, że konstrukcja przyjęta w umowie wypacza istotę waloryzacji w rozumieniu art. 3581 § 2 k.c. wcale nie jest związana z zapewnieniem siły nabywczej świadczeń, gdyż nawet przy założeniu niezmienności kursu franka (CHF) zobowiązanie kredytobiorcy (wyrażone w PLN) rośnie.